HART & BLOEDDRUK

Het hart is een van onze meest vitale organen. Decennia lang heeft de wetenschap geprobeerd hartaandoeningen nauwkeurig te onderzoeken en te begrijpen. Volgens de World Health Organization (WHO) blijven hart- en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaak (1-3). Ondanks al het onderzoek en de immense medicijnontwikkeling om hart- en vaatziekten te voorkomen, blijft de incidentie en prevalentie van mensen met een te hoge bloeddruk stijgen (4). Na verloop van tijd kan dit leiden tot ernstige hartaandoeningen, hartfalen en kan het zelfs schade toebrengen aan andere organen, zoals de nieren (5). 

Cardiovasculaire risicofactoren nemen echter niet alleen toe bij de ouderen bevolking, maar ook bij jongere generaties en zelfs bij (jonge) atleten (6). 

Risicofactoren van hart- en vaatziekten zijn: Minimale fysieke activiteit, obesitas, ongezonde voeding, roken, diabetes, chronische stress of angstgevoelens (7). De onderliggende oorzaak van al deze risicofactoren lijk te worden veroorzaakt door ontstekingen in de vaatwanden en de gelijktijdige vetophoping in de bloedvaten. Deze vetophoping in vaatwanden wordt atherosclerose genoemd. 

Aangezien levensstijl en voeding een belangrijke rol spelen bij het tegengaan of zelfs voorkomen van hart- en vaatziekten, worden natuurlijke voedingsstoffen steeds populairder.

Plnktn

Marine Fytoplankton bevat een unieke combinatie van antioxidanten, omega-3 vetzuren, natuurlijke pigmenten, essentiële aminozuren, peptiden, vitamines, mineralen en andere substanties die het hart ondersteunen (8-9).  

Het lichaam kan deze stoffen niet zelf aanmaken, dus je wilt ze via je dagelijkse voeding binnenkrijgen. Bovendien toont onderzoek aan dat we vaak niet voldoende van deze voedingsstoffen binnenkrijgen via onze gebruikelijke voeding (10). Vooral omega-3 vetzuren hebben aangetoond dat ze een positief effect hebben op het cardiovasculaire systeem. Wist je dat Marine Fytoplankton de primaire producent is van deze essentiële vetzuren? Het is niet nodig om visolie te consumeren wanneer u Marine Fytoplankton gebruikt. Tevens is het een duurzame keuze.

Wat zegt de wetenschap over Marine Fytoplankton?

Verschillende studies suggereren dat een aantal voedingsstoffen in Marine Fytoplankton een positieve invloed kunnen hebben op het hart en de bloedvaten. Marine Fytoplankton is namelijk de bron van omega-3 vetzuren, bevat unieke pigmenten, peptiden en is rijk aan mineralen en vitamines (11-14). Deze krachtige voedingsstoffen hebben afzonderlijk antihypertensieve eigenschappen getoond die de bloeddruk kunnen verlagen. De voedingsstoffen in Marine Fytoplankton kunnen verschillende effecten uitoefenen, zoals:

- Directe bloeddrukverlaging door remming van het ACE-enzym (15). Dit is hetzelfde principe als bij ACE-remmende medicatie (16)

- Directe verlaging van de bloeddruk door vasodilatatie te veroorzaken - verwijding van bloedvaten (17-20).

- Neutraliseren van ontstekingen om overmatige collaterale schade aan hart en bloedvaten te voorkomen (21-28). 

- Voorkomen van vorming van schadelijke bloedstolsels (29-31). 

- Remming van de afzetting van plaques (verdikking) in de slagaderwand (32-34). 

- Verlaging van cholesterol en triglyceriden, waardoor ophoping in de vaatwand wordt voorkomen (35-37). 

- Verbetering van de werking van de bloedvaten en verbetering van de elasticiteit ervan (38). 

- Hartslag en hartritme stabiliseren (39). 

Plnktn

Omega's

Omega-3 vetzuren kunnen de ontwikkeling van hartaandoeningen of hartfalen voorkomen of vertragen door ontstekingen te remmen. Daarnaast lijken hogere concentraties omega-3 geassocieerd te worden met een significant lagere bloeddruk bij jonge en gezonde mensen (40). Wist je dat algen de bron van deze omega-3 vetzuren zijn? Kies daarom voor Marine Fytoplankton i.p.v. bijvoorbeeld visolie (41).

Marine Fytoplankton bevat unieke pigmenten: carotenoïden

Carotenoïden zijn natuurlijke in vet oplosbare pigmenten die voornamelijk in planten voorkomen, en in hoge concentraties in algen (42). Wij mensen zijn niet in staat deze pigmenten zelf aan te maken, dus moeten we ze via voeding binnenkrijgen. Een van de belangrijkste carotenoïden in Marine Fytoplankton is bètacaroteen (43-44), astaxanthine (45-46), fucoxanthine (47-51), lycopeen (52-56), en vele anderen (57-58). Deze carotenoïden hebben elk unieke antihypertensieve en antioxidatieve eigenschappen.

Wat deze carotenoïden zo uniek maakt is dat ze antioxidatieve (detox) effecten hebben (59).

lees meer over detox

Vergeet niet, voeding is maar een onderdeel van het geheel. Vergeet niet om:

1. Voldoende te bewegen (60)

2. Je natriuminname te verlagen (61)

3. Te stoppen met roken (62)

4. Teveel angst en stress te voorkomen (63)

5. Bewust te kijken naar uw voeding en supplementen. Slechte voeding wordt in verband gebracht met een hoger risico op hart- en vaatziekten (64). Zoals eerder vermeld ontbreekt ons gebruikelijke dieet vaak aan voedingsstoffen die ons cardiovasculaire systeem kunnen ondersteunen. 

COnclusie

We moeten de risicofactoren zoveel mogelijk minimaliseren door een bewuste levensstijl te stimuleren en gezonde voeding te implementeren. Echter ontbreken er in onze gebruikelijke voeding (te) vaak essentiële voedingsstoffen die ons hart ondersteunen. Marine Fytoplankton voorziet u van deze voedingsstoffen. De voedingsstoffen in Marine Fytoplankton bieden verschillende potentiële effecten die hart- en vaatziekten kunnen voorkomen of tegengaan.

Marine Fytoplankton is geen vervanging van antihypertensiva. Raadpleeg altijd uw arts voordat u Marine Fytoplankton vervangt als natuurlijk antihypertensivum.

Plnktn

Ontdek Marine Fytoplankton

Marine Fytoplankton, een "all-in-one" superfood vol natuurlijke voedingsstoffen. 

Naast dat het de bron is van Omega-3 vetzuren, is Marine Fytoplankton ook rijk aan vitaminen, mineralen en sterke antioxidanten. 

De perfecte toevoeging aan je dagelijkse voedingsbehoefte. Ontdek het nu:

BESTEL NU

References

REFERENTIES

Klik hieronder om te zien welke wetenschappelijke onderzoeken zijn gebruikt om informatie over het onderwerp te verzamelen.

Klik hier

(1). Kung HC, Xu JQ. Hypertension-related mortality in theUnited States, 2000–2013. NCHS data brief, no 193.Hyattsville, MD: NationalCenter for Health Statistics; 2015.

 

(2). Lloyd-Jones et al. “Executive summary: heart disease and strokestatistics--2010 update: a report from the American Heart Association”Circulation 2010 Feb 23;121(7):948-54.

 

(3). Kearney et al. “Global burden of hypertension: analysis of worldwide data” Lancet. 2005 Jan 15-21;365(9455):217-23.

 

(4). Pleis et al. “Summary health statistics for U.S. adults: NationalInterview Survey, 2008” Vital Health Stat 10. 2009Dec;(242):1-157.

 

(5). Romagnani et al. “Chronic kidney disease” Nat Rev Dis Primers. 2017 Nov 23;3:17088.

 

(6).Venecia et al. “Hypertension in young adults” Postgrad Med. 2016;128(2):201-7.

 

(7). Murray et al. “Overweight across the life course and adipokines, inflammatory and endothelial markers at age 60-64 years: evidence from the 1946birth cohort” International Journey of Obesity. 2015 Jun;39(6):1010-8.

(8). Norris, FitzGerald “AntihypertensivePeptides from food proteins. Bioactive Food Peptides in Health and Disease”InTech. 2013.

(9). Girgih et al. “Preventive and treatment effects of a hemp seed(Cannabis sativa L.) meal protein hydrolysate against high blood pressure in spontaneously hypertensive rats”. European Journal of Nutrition. 2014 Aug;53(5):1237-46.

 

(10). Liu JC et al. “Long-chain omega-3 fatty acids and blood pressure” Am J Hypertens 2011; 24:1121–1126.

 

(11). Jónasdóttir S. “Fatty Acid Profiles and Production in Marine Phytoplankton”Marine Drugs. 2019 Mar 4;17(3):151.

 

(12). Harwood J. “Algae: Critical Sources of Very Long-ChainPolyunsaturated Fatty Acids” Biomolecules. 2019Nov 6;9(11):708.

 

(13). Levasseur et al. “A review of high value-added molecules production by microalgae in light of the classification” Bio technology advances Jul-Aug 2020;41:107545.

 

(14). Ju Z.Y., Deng D.-F., Dominy W. A defatted microalgae(Haematococcus pluvialis) meal as a protein ingredient to partially replace fish meal in diets of Pacific white shrimp (Litopenaeus vannamei, Boone, 1931)Aquaculture. 2012;354:50–55. doi:10.1016/j.aquaculture.2012.04.028

 

(15). Yang et al. “Lowering Effects of n-3 Fatty Acid Supplements on Blood Pressure by Reducing Plasma Angiotensin IIin Inner Mongolia Hypertensive Patients: A Double-Blind Randomized ControlledTrial” Journal of agriculture and food chemistry. 2019 Jan9;67(1):184-192.

 

(16). Samarakoon K.W., Kwon O.N., Ko J.Y., Lee J.H., KangM.C., Kim D., Lee J.B., Lee J.S., Jeon Y.J. Purification and identification of novel angiotensin-I converting enzyme (ACE) inhibitory peptides from cultured marine microalgae (Nannochloropsis oculata) protein hydrolysate. J. Appl. Phycol. 2013;25:1595–1606. doi: 10.1007/s10811-013-9994-6.  

 

(17). Mori T. “Omega-3 fatty acidsand cardiovascular disease: epidemiology and effects on cardiometabolic riskfactors” Food & Function 2014 Sep;5(9):2004-19.

 

(18). Majumder K, Chakrabarti S, Morton JS, Panahi S, Kaufman S, Davidge ST, WuJ. Egg-derived tri-peptide IRW exerts antihypertensive effects in spontaneously hypertensive rats. PLoS One. 2013 Nov 29;8(11):e82829. doi:10.1371/journal.pone.0082829. PMID: 24312436; PMCID: PMC3843735.

(19). Fernández-Musoles R., Manzanares P.,Burguete M.C., Alborch E., Salom J.B. In vivo angiotensin I-converting enzyme inhibition by long-term intake of antihypertensive lactoferrin hydrolysate in spontaneously hypertensive rats. Food Res. Int. 2013;54:627–632. doi:10.1016/j.foodres.2013.07.063.

(20). Ejike C.E., Collins S.A.,Balasuriya N., Swanson A.K., Mason B., Udenigwe C.C. Prospects of microalgae proteins in producing peptide-based functional foods for promoting cardiovascular health. Trends Food Sci. Technol. 2017;59:30–36. doi: 10.1016/j.tifs.2016.10.026.

 

(21). Zhang Y, Bauersachs J, Langer HF. Immune mechanisms in heart failure. Eur JHeart Fail. 2017 Nov;19(11):1379-1389. doi: 10.1002/ejhf.942. Epub 2017 Sep 11.PMID: 28891154.

 

(22). Van Linthout S, Tschöpe C. Inflammation - Cause or Consequence of HeartFailure or Both? Curr Heart Fail Rep. 2017 Aug;14(4):251-265. doi:10.1007/s11897-017-0337-9. PMID: 28667492; PMCID: PMC5527060.

 

(23). Duda MK, O'Shea KM, Tintinu A, Xu W, Khairallah RJ, Barrows BR, Chess DJ,Azimzadeh AM, Harris WS, Sharov VG, Sabbah HN, Stanley WC. Fish oil, but not flaxseed oil, decreases inflammation and prevents pressure overload-induced cardiac dysfunction. Cardiovasc Res. 2009 Feb 1;81(2):319-27. doi:10.1093/cvr/cvn310. Epub 2008 Nov 17. PMID: 19015135; PMCID: PMC2721645.

(24). Higashikuni Y, Tanaka K, Kato M, Nureki O, Hirata Y, Nagai R, Komuro I,Sata M. Toll-like receptor-2 mediates adaptive cardiac hypertrophy in responseto pressure overload through interleukin-1β upregulationvia nuclear factor κB activation.J Am Heart Assoc. 2013 Nov 18;2(6):e000267. doi: 10.1161/JAHA.113.000267. PMID:24249711; PMCID: PMC3886766.

 

(25). Serhan CN, Chiang N, Van Dyke TE. Resolvinginflammation: dual anti-inflammatory and pro-resolution lipid mediators. NatRev Immunol. 2008 May;8(5):349-61. doi: 10.1038/nri2294. PMID: 18437155; PMCID:PMC2744593.

 

(26). Serhan CN, Levy BD. Resolvins in inflammation: emergence of thepro-resolving superfamily of mediators. J Clin Invest. 2018 Jul2;128(7):2657-2669. doi: 10.1172/JCI97943. Epub 2018 May 14. PMID: 29757195;PMCID: PMC6025982.

 

(27). Serhan CN. Pro-resolving lipid mediators are leads for resolution physiology. Nature. 2014 Jun 5;510(7503):92-101. doi: 10.1038/nature13479.PMID: 24899309; PMCID: PMC4263681.

 

(28). Watson JE, Kim JS, Das A. Emerging class of omega-3 fatty acid endocannabinoids& their derivatives. Prostaglandins Other Lipid Mediat. 2019Aug;143:106337. doi: 10.1016/j.prostaglandins.2019.106337. Epub 2019 May 11. PMID: 31085370; PMCID: PMC6685292.

 

(29). Toko H, Morita H, Katakura M, et al. Omega-3 fatty acid prevents the development of heart failure by changing fatty acid composition in the heart. Sci Rep. 2020;10(1):15553. Published 2020 Sep23. doi:10.1038/s41598-020-72686-0.

 

(30). Marchioli R, Barzi F, Bomba E, Chieffo C, Di Gregorio D, Di Mascio R,Franzosi MG, Geraci E, Levantesi G, Maggioni AP, Mantini L, Marfisi RM,Mastrogiuseppe G, Mininni N, Nicolosi GL, Santini M, Schweiger C, Tavazzi L,Tognoni G, Tucci C, Valagussa F; GISSI-Prevenzione Investigators. Earlyprotection against sudden death by n-3 polyunsaturated fatty acids after myocardial infarction: time-course analysis of the results of the GruppoItaliano per lo Studio della Sopravvivenza nell'Infarto Miocardico(GISSI)-Prevenzione. Circulation.2002 Apr 23;105(16):1897-903. doi: 10.1161/01.cir.0000014682.14181.f2. PMID:11997274.

 

(31). Singh RB, Dubnov G, Niaz MA, Ghosh S, Singh R, Rastogi SS, Manor O, PellaD, Berry EM. Effect of an Indo-Mediterranean diet on progression of coronaryartery disease in high risk patients (Indo-Mediterranean Diet Heart Study): a randomised single-blind trial. Lancet. 2002 Nov 9;360(9344):1455-61. doi:10.1016/S0140-6736(02)11472-3. PMID: 12433513.

 

(32). Holy EW, Forestier M, Richter EK, Akhmedov A, Leiber F, Camici GG, MocharlaP, Lüscher TF, Beer JH, Tanner FC. Dietary α-linolenic acid inhibits arterial thrombus formation, tissue factor expression, and platelet activation. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2011 Aug;31(8):1772-80.doi: 10.1161/ATVBAHA.111.226118. Epub 2011 May 12. PMID: 21571683.

(33). Winnik S, Lohmann C, Richter EK, SchäferN, Song WL, Leiber F, Mocharla P, Hofmann J, Klingenberg R, Borén J, Becher B,Fitzgerald GA, Lüscher TF, Matter CM, Beer JH. Dietary α-linolenic acid diminishes experimental atherogenesisand restricts T cell-driven inflammation. Eur Heart J. 2011 Oct;32(20):2573-84.doi: 10.1093/eurheartj/ehq501. Epub 2011 Jan 31. PMID: 21285075; PMCID:PMC3195262.

(34). SCAI “What is arterial plaque?” 2017.

 

(35). Lozano-Muñoz I, Muñoz S, Díaz NF, Medina A, Bazaes J, Riquelme C.Nutritional Enhancement of Farmed Salmon Meat via Non-GMO NannochloropsisGaditana: Eicosapentaenoic Acid (EPA, 20:5 n-3), Docosapentaenoic Acid (DPA,22:5 n-3) and Vitamin D3 for Human Health. Molecules. 2020;25(20):4615.Published 2020 Oct 10. doi:10.3390/molecules25204615.

 

(36). Hosseinzadeh Atar MJ, Hajianfar H, Bahonar A. The effects of omega-3 onblood pressure and the relationship between serum visfatin level and bloodpressure in patients with type II diabetes. ARYA Atheroscler.2012;8(1):27-31.

(37). Mayo Clinic. “Triglycerides:Why do they matter”. 2020.

(38). Zehr K, Walker M. “Omega-3 polyunsaturatedfatty acids improve endothelial function in humans at risk for atherosclerosis:A review”. January 2018, Pages 131-140.

 

(39). Colussi G, Catena C, Novello M, Bertin N, Sechi LA.Impact of omega-3 polyunsaturated fatty acids on vascular function and bloodpressure: Relevance for cardiovascular outcomes. Nutr Metab Cardiovasc Dis.2017 Mar;27(3):191-200. doi: 10.1016/j.numecd.2016.07.011. Epub 2016 Jul 26.PMID: 27692558.

 

(40). Filipovic MG, Aeschbacher S, Reiner MF, et al. Wholeblood omega-3 fatty acid concentrations are inversely associated with bloodpressure in young, healthy adults. JHypertens. 2018;36(7):1548-1554. doi:10.1097/HJH.0000000000001728.

 

(41). Hixson SM, Arts MT. Climate warming is predicted toreduce omega-3, long-chain, polyunsaturated fatty acid production inphytoplankton. Glob Chang Biol. 2016 Aug;22(8):2744-55. doi: 10.1111/gcb.13295.Epub 2016 Jun 6. PMID: 27070119.

 

(42). Gammone MA, Riccioni G, D'Orazio N. Carotenoids:potential allies of cardiovascular health?. Food Nutr Res. 2015;59:26762.Published 2015 Feb 6. doi:10.3402/fnr.v59.26762.

 

(43). Robbins M, Topol EJ. Inflammation in acute coronary syndromes. Cleve Clin JMed. 2002;69 Suppl 2:SII130-42. doi: 10.3949/ccjm.69.suppl_2.sii130. PMID:12086253.

 

(44). Di Tomo P, Canali R, Ciavardelli D, Di Silvestre S, De Marco A, GiardinelliA, Pipino C, Di Pietro N, Virgili F, Pandolfi A. β-Carotene andlycopene affect endothelial response to TNF-α reducingnitro-oxidative stress and interaction with monocytes. Mol Nutr Food Res. 2012Feb;56(2):217-27. doi: 10.1002/mnfr.201100500. Epub 2011 Dec 9. PMID: 22162208.

 

(45). Monroy-Ruiz J, Sevilla MÁ, Carrón R, Montero MJ. Astaxanthin-enriched-dietreduces blood pressure and improves cardiovascular parameters in spontaneouslyhypertensive rats. Pharmacol Res. 2011 Jan;63(1):44-50. doi:10.1016/j.phrs.2010.09.003. Epub 2010 Sep 22. PMID: 20868751.

 

(46). Preuss HG, Echard B, Yamashita E, Perricone NV. High dose astaxanthinlowers blood pressure and increases sensitivity in rats: are these effects interdependent? Int J Med Sci. 2011 Feb 9;8(2):126-38. doi:10.7150/ijms.8.126. PMID: 21326955; PMCID: PMC3039228.

 

(47). Ou HC, Chou WC, Chu PM, Hsieh PL, Hung CH, Tsai KL. Fucoxanthin Protectsagainst oxLDL-Induced Endothelial Damage via Activating the AMPK-Akt-CREB-PGC1α Pathway. Mol Nutr Food Res. 2019 May;63(10):e1801353.doi: 10.1002/mnfr.201801353. Epub 2019 Apr 10. PMID:30892786.

 

(48). Gammone MA, Gemello E, Riccioni G, D'Orazio N. Marine bioactives and potential application in sports. Mar Drugs. 2014 Apr 30;12(5):2357-82. doi:10.3390/md12052357. PMID: 24796298; PMCID: PMC4052294.

 

(49). D'Orazio N, Gemello E, Gammone MA, de Girolamo M, Ficoneri C, Riccioni G.Fucoxantin: a treasure from the sea. Mar Drugs. 2012 Mar;10(3):604-16. doi:10.3390/md10030604. Epub 2012 Mar 7. PMID: 22611357; PMCID: PMC3347018.

(50). D'Orazio N, Gammone MA, Gemello E, De Girolamo M, Cusenza S, Riccioni G.Marine bioactives: pharmacological properties and potential applicationsagainst inflammatory diseases. Mar Drugs. 2012 Apr;10(4):812-33. doi:10.3390/md10040812. Epub 2012 Apr 5. PMID: 22690145; PMCID: PMC3366677.

 

(51). Riccioni G, D'Orazio N, Franceschelli S, Speranza L. Marine carotenoids andcardiovascular risk markers. Mar Drugs.2011;9(7):1166-75. doi: 10.3390/md9071166. Epub 2011 Jun 27. PMID: 21822408;PMCID: PMC3148495.

 

(52). Klipstein-Grobusch K, Launer LJ, Geleijnse JM,Boeing H, Hofman A, Witteman JC. Serum carotenoids and atherosclerosis. The RotterdamStudy. Atherosclerosis. 2000 Jan;148(1):49-56. doi:10.1016/s0021-9150(99)00221-x. PMID:10580170.

 

(53). Rissanen T, Voutilainen S, Nyyssönen K, SalonenJT. Lycopene, atherosclerosis, and coronary heart disease. Exp Biol Med(Maywood). 2002 Nov;227(10):900-7. doi: 10.1177/153537020222701010. PMID:12424332.

 

(54). Rissanen TH, Voutilainen S, Nyyssönen K, Lakka TA, Sivenius J, Salonen R,Kaplan GA, Salonen JT. Low serum lycopene concentration is associated with anexcess incidence of acute coronary events and stroke: the Kuopio IschaemicHeart Disease Risk Factor Study. Br JNutr. 2001 Jun;85(6):749-54. doi: 10.1079/bjn2001357. PMID: 11430780.

 

(55). Agarwal S, Rao AV. Tomato lycopene and low density lipoprotein oxidation: ahuman dietary intervention study. Lipids. 1998 Oct;33(10):981-4. doi:10.1007/s11745-998-0295-6. PMID: 9832077.

 

(56). Hu MY, Li YL, Jiang CH, Liu ZQ, Qu SL, Huang YM. Comparison of lycopene andfluvastatin effects on atherosclerosis induced by a high-fat diet in rabbits.Nutrition. 2008 Oct;24(10):1030-8. doi: 10.1016/j.nut.2008.05.006. Epub 2008Jun 30. PMID: 18585898.

 

(57). McNulty H, Jacob RF, Mason RP. Biologic activity of carotenoids related todistinct membrane physicochemical interactions. Am J Cardiol. 2008 May22;101(10A):20D-29D. doi: 10.1016/j.amjcard.2008.02.004. PMID: 18474269.

 

(58). Jackson H, Braun CL, Ernst H. The chemistry of novel xanthophyllcarotenoids. Am J Cardiol. 2008 May 22;101(10A):50D-57D. doi:10.1016/j.amjcard.2008.02.008. PMID: 18474275.

(59). Seifried HE, Anderson DE, Fisher EI, Milner JA. A review of the interactionamong dietary antioxidants and reactive oxygen species. J Nutr Biochem. 2007 Sep;18(9):567-79. doi:10.1016/j.jnutbio.2006.10.007. Epub 2007 Mar 23. PMID: 17360173.

 

(60). Waller L, Krüger K, Conrad K, Weiss A, Alack K. Effects of Different Typesof Exercise Training on Pulmonary Arterial Hypertension: A SystematicReview. J Clin Med. 2020;9(6):1689. Published 2020 Jun 2.doi:10.3390/jcm9061689.

 

(61). Huang L, Trieu K, Yoshimura S, et al. Effect ofdose and duration of reduction in dietary sodium on blood pressure levels:systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ.2020;368:m315. Published 2020 Feb 24. doi:10.1136/bmj.m315.

 

(62). Linneberg A, Jacobsen RK, Skaaby T, et al. Effect of Smoking on BloodPressure and Resting Heart Rate: A Mendelian Randomization Meta-Analysis in theCARTA Consortium. Circ Cardiovasc Genet. 2015;8(6):832-841.doi:10.1161/CIRCGENETICS.115.001225.

 

(63). Bussotti M, Sommaruga M. Anxiety and depression in patients with pulmonaryhypertension: impact and management challenges. Vasc Health Risk Manag.2018;14:349-360. Published 2018 Nov 8. doi:10.2147/VHRM.S147173.

 

(64). Casas R, Castro-Barquero S, Estruch R, Sacanella E. Nutrition andCardiovascular Health. Int J Mol Sci. 2018;19(12):3988. Published 2018 Dec11. doi:10.3390/ijms19123988.